Białka pochodzące z żywności ulegają rozpadowi na aminokwasy, które następnie wykorzystywane są przez Twój organizm jako materiał do budowy, naprawy oraz odżywiania tkanek. Niezbędna dla przebiegu całego procesu jest trypsyna, czyli enzym obecny w sokach trzustkowych, odpowiadająca za skuteczne trawienie białek.

Jej brak lub niedobór prowadzić może w konsekwencji do tak zwanego zespołu złego trawienia lub nawet do uszkodzenia trzustki. Powstawanie trypsyny w miejscach innych niż trzustka wiąże się z ryzykiem wystąpienia procesów nowotworowych. Ale zacznijmy od początku…

Trawienie białka

Trypsyna jest enzymem występującym w sokach trzustkowych wydzielanych do jelita cienkiego w trakcie spożywania posiłku. Trzustka wydziela trypsynę jako nieaktywny proenzym zwany trypsynogenem. Enteropeptydaza, wydzielana przez komórki znajdujące się w jelicie cienkim, stanowi niezbędne ogniwo w procesie przemiany trypsynogenu w trypsynę. Następnie, aktywowana trypsyna rozpoczyna rozkład białek dostarczonych w pokarmie, a oprócz tego, aktywuje inne cząsteczki trypsynogenu oraz pozostałe enzymy wydzielane przez soki trzustkowe, które odpowiedzialne są za trawienie białek. Krótko mówiąc, trypsyna jest niezbędna dla prawidłowego przebiegu procesów trawiennych, podczas których białko zostaje przekształcone we wchłanialne cząsteczki.

Inhibitory trypsyny

Inhibitory trypsyny są związkami, które mają zdolność mocnego wiązania się z cząsteczkami trypsyny, w efekcie blokując jej możliwość trawienia białek. Przykładem naturalnych substancji pokarmowych ograniczających aktywność trypsyny są inhibitory Bowmana-Birka znajdujące się w soi, innych roślinach strączkowych oraz niektórych nasionach zbóż. Spożywanie dużych ilości pokarmów zawierających aktywne inhibitory trypsyny może prowadzić do obniżenia jakość odżywczej zawartego w pokarmie białka. Jednak jest na to sposób – podczas gotowania żywności inhibitory trypsyny zostają znacząco dezaktywowane dzięki działaniu wysokiej temperatury. Jak pokazują badania, komórki trzustki wytwarzają inny rodzaj inhibitora trypsyny, który zapobiega przedwczesnemu aktywowaniu trypsyny i innych enzymów odpowiedzialnych za trawienie białek znajdujących się jeszcze w trzustce. Proces ten ma na celu ochronę trzustki przed samotrawieniem.

Trzustka

Trzustka jest długim, wąskim i płaskim narządem umiejscowionym po lewej stronie górnej partii brzucha, za żołądkiem, a przed kręgosłupem. Głowa trzustki rozciąga się na łuku utworzonym przez dwunastnicę, która stanowi początkowy odcinek jelita cienkiego. Należy przyznać, iż jest to niezwykły i wszechstronny organ wewnętrzny, gdyż zawiera zarówno gruczoły zewnątrzwydzielnicze oraz endokrynologiczne. Gruczoły endokrynologiczne odpowiadają za produkcję hormonów, które następnie dostarczane są do krwiobiegu. Gruczoły zewnątrzwydzielnicze zajmują się odprowadzaniem produktów ubocznych powstałych podczas procesu produkcji hormonów. Następnie zbędne substancje usuwane są kanałem wydalniczym trzustki.

Hormony trzustkowe są wydzielane przez przypominające plasterki tkanki określane nazwą wysepek trzustkowych lub wysepek Langerhansa. Do hormonów trzustkowych należą m.in. insulina i glukagon, odgrywające ważną rolę w regulacji stężenia cukru we krwi. Enzymy trawienne produkowane są przez struktury zwane jako „grona” (liczba pojedyncza: acinus), które składają się z komórek groniastych. Grona uwalniające enzymy w postaci płynnej określa się mianem soków trzustkowych. Soki trzustkowe zawierają enzymy takie jak: nieaktywna trypsyna, która nie została wykorzystana podczas trawienia białek, lipaza (odpowiedzialna za trawienie tłuszczy) oraz amylaza trzustkowa, zajmująca się trawieniem skrobi.

Enzymy trawienne są transportowane z trzustki przewodem trzustkowym. Komórki wyściełające przewód uwalniają do soków trzustkowych wodorowęglan sodu i wodę. Wodorowęglan sodu pozwala na zapewnienie prawidłowego pH dla aktywności enzymów w jelicie cienkim. Kanałem trzustkowym enzymy docierają do wnętrza dwunastnicy (początkowej części jelita cienkiego). Pomimo istotnej roli trzustki w trawieniu, organ ten nigdy nie ma bezpośredniego kontaktu z żywnością.

Zaburzenia

Niektórzy ludzie rodzą się z mutacjami materiału genetycznego odpowiedzialnego za prawidłową gospodarkę trypsynogenu w trzustce. To rzadkie schorzenie pojawia się drogą dziedziczenia. Co więcej, może zmienić strukturę trypsynogenu oraz zaburzać proces aktywacji trypsynogenu w trypsynę, przez co inhibitory trypsyny zawarte w tkankach nie będą poprawnie funkcjonować. Zdarza się, iż mutacje genetyczne powodują również samotrawienie w pewnych obszarach trzustki, co w konsekwencji może prowadzić do wystąpienia zapalenia trzustki. Nieprawidłowy przebieg procesu aktywacji trypsyny oraz stan zapalny w tkankach trzustki pojawiają się także w wyniku przewlekłego nadużywania alkoholu lub w przypadku blokowania przez złogi kamieni żółciowych kanału wydalniczego trzustki. Zapalenie trzustki jest poważną chorobą, która może powodować nieodwracalne uszkodzenia tkanek i utratę płynów niezbędnych do prawidłowego przebiegu procesów trawiennych.

Trypsyna a nowotwory

Niewielkie ilości trypsyny występują nie tylko w trzustce. Enzym ten obecny jest również w innych tkankach odpowiedzialnych za trawienie, takich jak skóra, nerki, wątroba, mózg czy też komórki układu odpornościowego, w których może uczestniczyć w przebiegu normalnych procesów komórkowych. Choć dokładna rola trypsyny w powstawaniu chorób nowotworowych nie jest jasna, wiadomo, iż wraz z inhibitorami trypsyny mogą występować w dużych ilościach w tkankach objętych zmianami nowotworowymi. Według badań z 2003 r. opublikowanych w “Histology and Histopathology”, znaczna ilość tych enzymów spotykana jest w większości przypadków nowotworów jelita grubego, z czego wynika wniosek, iż zwiększona ilość trypsyny oraz inhibitorów trypsyny w tkance nowotworowej może oznaczać złe prognozy w przebiegu leczenia raka.

Organizm ludzki jest fascynującym systemem, na który składa się sieć interakcji struktur, reakcji chemicznych i wielu procesów. Enzymy trawienne stanowią istotną część tego systemu, gdyż umożliwiają pozyskanie substancji odżywczych z pożywienia. Trypsyna jest silnym enzymem, który wytwarzany jest w postaci nieaktywnej, w trzustce, a jej aktywacja zachodzi w jelicie cienkim, gdzie trawi białka.

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here